Zoals in de winter al duidelijk werd, werd de nieuwbouw voor de huizen van de kolonisten vlak voor het hek van het terrein in hoog tempo voortgezet. Het wordt grotendeels uitgevoerd door Palestijnse arbeiders, wat voor ons vrijwilligers steeds weer de vraag opriep wat er in hen omging. Het is duidelijk dat ze uit economische noodzaak dit werk moeten doen.
In de zomerse hitte waren we met 14 vrijwilligers met verschillende beroepen en leeftijden, voornamelijk uit Nederland en Italië. Ons werk was vooral gericht op het besproeien en verzorgen van de nieuw aangeplante wijnstokken en olijfbomen, waarbij we soms ook verschillende exemplaren van de meer dan 21 inheemse schorpioensoorten tegenkwamen.
Verre donder
Ons werk buiten werd begeleid door allerlei achtergrondgeluiden: enerzijds was er het geboor van de bouwvakkers en het geroep uit de drie moskeeën in de buurt. Anderzijds hoorden we vooral de bombardementen op Gaza, dat slechts ongeveer 70 kilometer van ons vandaan lag. Voor mij klonk dat eerst als een verre donder. Toen ik erachter kwam wat het was, bleef het voor mij eigenlijk tot het einde toe onwerkelijk. Soms nam ik even pauze en bad ik, soms werkte ik gewoon door. Omdat we meestal bezig waren met de bomen, moest ik denken aan het citaat dat aan Luther wordt toegeschreven: “Zelfs als ik wist dat morgen de wereld zou vergaan, zou ik vandaag nog een appelboom planten!”
De nieuwbouw direct aan de grens van het terrein vormt natuurlijk een enorme bedreiging voor ToN en heeft praktische gevolgen. Daoud Nasser heeft sowieso altijd nieuwe plannen voor ruimtes en structuren op het terrein. Nu besloot hij zijn eigen ‘gasten-tenten’ aan de perceelgrens in de luwte van de uitbreiding van de woonhuizen af te maken, zodat gasten die voor een dag komen, daar kunnen overnachten en de situatie zelf kunnen ervaren. Tegelijkertijd vroeg hij ons om ’s nachts geen gebruik te maken van de composttoiletten, zodat de bewakingscamera van de kolonisten niet zou worden geactiveerd en zij geen gevaar zouden vermoeden door beweging op het terrein. Ook moesten we in de buurt van de camera zo stil mogelijk zijn en niet over politiek praten, omdat we ervan uit moesten gaan dat ze alles konden horen.
Tegelijkertijd zou de locatie voor toekomstige zomerkampen worden verplaatst naar een ander deel van het terrein, zodat de kinderen niet direct met de kolonisten geconfronteerd worden. Daartoe voerden we een grotere actie uit, waarbij we stenen van de ene plek naar de andere vervoerden. Het was al met al een uitdaging om het douchen te beperken tot twee keer één minuut per week.
Omdat de blokkades en controleposten rond Bethlehem steeds talrijker worden en Daoud soms urenlang niet kon vertrekken of er lang over deed om weer thuis te komen, is een ander project de installatie van een filterinstallatie waarmee uit regenwater drinkwater kan worden gewonnen. Zo moet de plek nog zelfvoorzienender worden.
Veerkracht
Het motto ‘We weigeren vijanden te zijn’ na te leven, is niet gemakkelijk, gaf Daoud toe. En ook om voortdurend waakzaam te zijn: voor brandgevaar, de mogelijkheid van videobewaking, ontruiming, nu ook bommeldingen en zelfs voor buren – dat maakt het een enorme uitdaging om een positieve houding te behouden ten opzichte van medemensen en de toekomst van de Palestijnen in het land.
Voor mij was de tijd bij ToN ook een inspiratiebron. Daoud zei dat hij hoopt dat de vrijwilligers worden gesterkt door hun verblijf, net zoals zij tegelijk ook een steun zijn voor ToN. Persoonlijk moest ik steeds denken aan het dorp Lützerath in het Rijnlandse bruinkoolgebied, waar ik de ontruiming aan den lijve heb meegemaakt (noot van de redactie: het dorpje zou door de mijn worden verzwolgen. Met mensen van ‘Kirchen im Dorf lassen’ waakte Judith in het dorpskapelletje tot zij en alle activisten in bomen, op daken en in tunnels er door een 15.000 man sterke politiemacht uit werden gehaald).
Dat was een zware klap voor de klimaatbeweging. De daaropvolgende wijzigingen van politiek beleid, waardoor het thema klimaatverandering een bijzaak werd, maakt het voor mij als klimaatactiviste niet gemakkelijk om hoopvol te blijven. De ervaring van Sumud (veerkracht) helpt me daarbij enorm. En natuurlijk ook de gedachte: alleen als we een positieve visie hebben, kan die ook werkelijkheid worden. Als christenen zijn we daar eigenlijk toe voorbestemd!
Actuele informatie over ToN is te vinden op de websites: