Susan – LIDER MIT PALESTINE לידער מיט פּאַלעסטינע: New Yiddish Songs of Grief, Fury, and Love
reboyne-shel-oylem,
ikh kum yetst oysgisn far dir mayn harts,
vos zi trogt in zikh groyse vundn,
nor ikh veys nit af vos tsu betn,
nor ikh veys nit af vos tsu betn.
zolst shtarkn mayn harts,
say tsu klogn say tsu kemfn.
zolst shtarkn mayne hent,
di vent tsu brekhn,
di brikn tsu boyen,
un mayne fis tsu shtarkn,
af di gasn tsu geyn,
a frayere velt tsu shafn!
Schepper van de wereld,
ik ben hier om mijn hart voor u uit te storten,
dat grote wonden in zich meedraagt,
maar ik weet niet wat te bidden,
ik weet niet wat te bidden.
Moge u mijn hart sterken
om zowel te rouwen als te strijden.
Moge u mijn handen sterken
om muren neer te halen
en bruggen te bouwen,
en moge u mijn voeten sterken
om de straat op te gaan en een vrijere wereld te creëren!
Deze CD met muziek van verschillende artiesten heb ik zo vaak geluisterd op de Bandcamp website dat ze me niets meer laten afspelen tot ik de CD met tekstboekje koop. Het is een prachtige collectie van liederen over hoe Joodse mensen die tegen de oorlog in Gaza zijn, worstelen met wat er in hun naam gebeurt. Zeer aan te raden!
Frits – ‘Stille Rebellen’ door Marion Schreiber
Dit gaat over de overval op het 20ste transport naar Auschwitz nadat het vanuit de Dossingkazerne in Mechelen, het Belgische ‘Westerbork’, was vertrokken. Ik verwachtte meteen hierover te lezen en was aanvankelijk geirriteerd dat de auteur mij eerst laat kennismaken met de drie overvallers en hun (vaak voor antisemitisme in Oost-Europa en Duitsland gevluchtte) familie en vrienden in het vooroorlogse Brussel. Later was ik haar daar juist dankbaar voor, omdat ik leerde hoe anders België omging met de jodenvervolging. Belgische joden kregen veel steun van hun medeburgers en van ambtenaren, konden onderduiken en hadden een veel grotere kans de oorlog te overleven dan hun Nederlandse lotgenoten. De deportatietreinen zaten vooral vol met gevluchte niet-Belgische Joden. Drie Joodse verzetslieden en vooroorlogse klasgenoten, Robert Maistriaux, Youra Livschitz en Jean Franklemon, vroegen het Belgische verzet om hulp. De partizanen vonden zo’n overval te riskant. De drie kregen op het laatste moment nog wel een revolver. Ze zetten op een plek waar de trein vanwege een heuvel langzamer moest rijden in een bocht een lantaarn met rood crêpepapier. Toen de trein tot stilstand kwam, schoten ze in de lucht waarop de bewakers aanvankelijk angstig in hun wagon bleven. Zij konden verzegelde veewagons openen en de mensen die wilden ontsnappen geld geven. Lang niet iedereen wilde ontsnappen. Velen deden ‘de praatjes over vernietigingskampen’ af als Bolsjewistische leugens. Sommige wagon-genoten probeerden het ontsnappen te verhinderen. Van de 236 ontsnapte mensen werden ruim twintig gedood, 92 opnieuw gevangen en op latere transporten gezet en 118 mensen overleefden de Shoah.
Nikki – ‘Dysphoria Mundi’ door Paul Beatriz Preciado
Dysphoria Mundi is een openbaring. Ik had geen meer passende, noch poëtischere term kunnen bedenken voor dat wat ik ervaar in mijn diepste zijn, en met mij, vermoed ik, zovele anderen. Preciado schrijft over een wereld in transitie (lichamelijk, politiek, ecologisch) en nodigt ons uit dysforie niet te zien als afwijking, maar als collectieve beweging, als teken van ontwaken. Het boek is een (geweldloze) aanval op al het binaire. In poëtische fragmenten en radicale gedachten verweeft hij het persoonlijke met het planetaire. Met zelf-bedachte en filosofische taal verweeft hij queer theorie, posthumanisme en ecologische gedachte tot een kosmisch dagboek met onverwachte inzichten en perspectieven. Zelden voelde ik mij door een boek zo begrepen en tegelijkertijd uitgenodigd en uitgedaagd om nog meer los te komen van beperkende structuren door te leren ademen in een ruimte van rouw en hoop, tussen wat was en wat nog niet is.